Năm 2024

“Vốn thích độc lập, tôi tự mình dựng một ngôi nhà nhỏ cách biệt hẳn ra, có hàng rào bao quanh cẩn thận. Ở riêng một chỗ, tôi có cái thú của kẻ tự do, nghĩa là tha hồ buông xuôi ở trong cảm giác cô đơn mà không để người khác nhòm thấy, không làm lụy ai cả. Ở ta, tự cô đơn là cách rẻ rúng nhất, vô hại nhất để tạo ra ảo giác về tự do, một điều xét cho cùng cũng chẳng ra gì nhưng thiết yếu để rèn luyện nhân cách cho tuổi trẻ vốn lắm mê say và dễ sa ngã.” - Truyện Tình Kể Trong Đêm Mưa (Nguyễn Huy Thiệp)

Tóm tắt:

Ổn định.
Đầu năm công ty chuyển văn phòng. Đi du xuân Ninh Bình tháng Ba, đông. Chia tay một vài anh em, cũng quen thêm được vài người. Tham gia TTNB. Giữa năm cùng công ty du lịch Kiến Thủy.
Năm nay bạn bè và đồng nghiệp cưới rất nhiều. Nghe nói một ông bạn cấp 1 tự tử.
Quay trở lại sống một mình.
Truyện Kiều: 2000/3254 (Lười); Vẽ: Rèn tỉ lệ bằng iPad, ghi chú lại lịch sử Nghệ thuật (Chăm); Tiếng Pháp: 50/150 chương quyển ngữ pháp (Lười);

Năm nay bị mê hoặc bởi tiện nghi và sự ổn định.

Kết luận

Càng về cuối năm, sức ì càng nặng, chứng minh ở biểu đồ học Anki. Có thể mình tham vọng quá nhiều thứ. Michelangelo ở tuổi 33 có thể nằm ngửa 4 năm để vẽ trần Nhà nguyện Sistine? Có ai nói nghệ sĩ chỉ sáng tạo trong vòng mười năm? Mình bắt buộc phải cố gắng. Tiện nghi và sự ổn định đang ăn mòn mình từ bên trong. Tuy vậy tận hưởng không xấu, chúng chỉ trở nên phù phiếm khi chúng ta chấp nhận chúng là tất yếu trong cuộc sống. Sống tận hưởng mà phải liên tục tự nhắc bản thân mình đang tận hưởng, đấy mới là cách tận hưởng đúng. Thiếu điều ấy, ta chỉ như những con vật với mục đích sưu tầm khoái lạc một cách vô thức.

Năm này không có bài học nào quá sâu sắc về quan hệ xã hội. Mọi thứ đều khá tốt đẹp. Mình chỉ nhận thức rõ hơn về việc có kinh tế sẽ trở thành chỗ dựa vững chắc cho người khác như thế nào. Năm nay đầu tư khá thành công (may mắn nhiều) và cũng học hỏi nhiều hơn về đầu tư, nhưng cũng phải đem đi giúp nhiều. Cũng phân vân, nhưng đây là khoản đầu tư về mặt tình cảm. Cuối cùng thì mình vẫn là người lời. Cuối cùng thì mình vẫn nghĩ cho bản thân.

Năm nay nhận thấy mạng người rẻ quá, mặc dù trong thời “hiện đại”, nó vẫn rẻ quá. Nam Cao từng viết về nhà văn Thâm Tâm: “Ôi chao, mạng người rẻ thế ư? Những người chiến đấu cho hạnh phúc chung…”. Thế còn…? Tốt hơn là không nghĩ thêm. Đôi khi nó chỉ đổi lại được sự hài lòng. Đôi khi sự giằn vặt qua rất nhanh và bị phủ lấp bởi tiện nghi. Cuộc sống sẽ nhắc chúng ta về giá trị của bản thân với những ví dụ tàn bạo của nó. Rồi cũng sẽ qua. “Tất cả là ở cảm giác…”.

Năm nay cảm xúc không quá nhiều nên chỉ viết lan man về suy nghĩ và trải nghiệm của bản thân.

Lan man

Có thể năm ngoái mình cho rằng tình yêu là u ám và không có tương lai. Năm nay mình nhận ra đấy chỉ là quan sát vĩ mô. Soi sâu xuống, tình yêu thực sự là một khoản đầu tư có lời rất ít người bỏ qua. Nó đem lại khả năng được sở hữu một con người với quyền năng đối lập. Nó đem lại hi vọng (dù mỏng manh). Nó thúc đẩy sự biểu hiện của tính nam và tính nữ trong con người (hay Anima và Animus). Trên hết, nó thỏa mãn ham muốn sở hữu một thứ đẹp đẽ, một tác phẩm nghệ thuật.

“Ôi tình yêu! Sau này tôi mới biết đấy là thế nào! Bạn trẻ, bạn hãy yêu đi! Nó sẽ làm cho bạn hóa rồ hóa dại, nó sẽ làm cho bạn tốt lên hoặc xấu đi thì tôi cũng chẳng biết nữa nhưng tôi biết chắc chắn đó là một điều tuyệt vời nhất trên đời, đó là thứ giá trị nhất trong mọi thứ giá trị mà Thượng Đế ban cho con người. Bạn trẻ! Bạn đừng tin những kẻ nói với bạn rằng tình yêu là sai lầm! Không có tình yêu sai lầm…Đấy là những kẻ ghen tị với tình yêu, những kẻ không có cơ hội để có tình yêu, vu khống, xúc xiểm tình yêu…” (Truyện Tình Kể Trong Đêm Mưa - Nguyễn Huy Thiệp)

*The Garden of Earthly Delights - Hieronymus Bosch*

Tác dụng của tình yêu cũng rất kỳ lạ. Ở đây chỉ nói từ góc nhìn của người đàn ông, vì điều đó mình cảm giác có thể làm chính xác. Có thể xuất phát điểm của nó không quá trong sạch, nhưng nó mang sức mạnh tẩy ố. Không thể tìm ra một thứ gì có tác dụng như vậy, tuy có thể thấy nó gần với đạo đức hoặc pháp luật. Một điều có thể khẳng định: Tình yêu làm người đàn ông hướng thiện. Tuy nhiên còn phải xem quan niệm “hướng thiện” của anh ta như thế nào. Vậy hẳn một người có giáo dục, được dạy về điều hay lẽ phải sẽ có xu hướng hướng thiện tích cực khi có tình yêu. Điều ngược lại cũng đúng. Có vẻ hai ông nhà văn Nga Fyodor Dostoevsky và Ivan Turgenenev đều công nhận rằng tình yêu có phép màu gột rửa và chúng nằm phần lớn trong tiềm thức, thường phải bị đè nén bởi lý trí. Để rồi khi dần mất đi lý trí, chúng ồ ạt trở lại làm người ta ứ nghẹn và tiếc nuối.

“…Chọn ngày lễ bái
Mở cửa tập tành
Thầy ngồi chễm chện
Trò đứng chung quanh
Dạy câu Kiều lẩy
Dạy khúc lý kinh
Dạy những khi xuống ngựa lên xe, đứng ngồi phải phép
Dạy những lúc cao lâu chiếu hát, ăn nói cho sành! “ (Phú thầy đồ - Trần Tế Xương)

“Hãy thổi vào ngọn đèn tàn, và hãy cho nó phụt tắt…” (Cha và Con - Ivan Turgenev)

Văn học, nghệ thuật và giấc mơ

Trong một buổi phỏng vấn với Katharina Borchardt cho báo Neue Zürcher Zeitung, Nguyễn Huy Thiệp có nói về nơi ông làm việc ở vùng núi Tây Bắc mà được ghi lại rằng:

Nguyễn Huy Thiệp: …Một điều may mắn, một vài người học trò của tôi quả thật có ảnh hưởng ở đó. Vì vậy, chúng tôi có một thư viện lớn để dùng. Thư viện này nằm trong một cái hang. Trong 9 năm tôi dạy ở trường, tôi đã đọc gần hết sách của thư viện.
Katharina Borchard: Ở đó có những sách gì ?
Nguyễn Huy Thiệp: Đặc biệt là văn học của những nước có ảnh hưởng đến chúng tôi. Sách của các tác giả Trung Hoa và Nga. Nhưng cũng vẫn còn sách Pháp. Nhất là các sách cổ điển và tôi đã đọc hết tất cả.

Noi theo tấm gương, việc đọc các tác phẩm cổ điển là bắt buộc với mình. Năm này mình đã tìm đọc Tam Quốc Diễn Nghĩa, Đêm trước - Cha và Con, Tội ác và trừng phạt, Kiêu hãnh và định kiến. Mới nhận thấy mình đọc quá ít, biết quá ít.

Về nghệ thuật, phong vị ‘tác phẩm nghệ thuật’ của mình có thay đổi rất lớn. Mình đã chuyển từ nghệ thuật ‘giả tạo’ sang phía bên nghệ thuật đặc trưng? Mình bắt đầu đổi vị ưu tiên những món đồ mang nhiều ý nghĩa. Vì vậy, một chiếc khăn thổ cẩm đặc trưng cho một vùng đối với mình vẫn đẹp hơn các bức tranh in của Monet. Năm nay mình cũng đã hoàn thành ghi chú xong quyển Câu chuyện nghệ thuật, làm vốn kiến thức nghệ thuật của mình nhiều hẳn lên, khác hẳn với lúc chỉ đọc lướt và ngắm tranh thời đại học. Năm nay cũng biết tới Nguyen Dinh Dang và tư duy nghệ thuật của ông ấy. Mình rất hâm mộ các bức dessin chuẩn xác và đẹp mắt về cơ thể người, nhất là của Albrecht Dürer. Hy vọng năm tới sẽ có thời gian để luyện kỹ năng dessin này.

Cuối 2023 và trong năm 2024, mình có thói quen ghi lại giấc mơ ngay khi ngủ dậy do được truyền cảm hứng từ phần đầu sách Man And His Symbols của Carl Jung. Phần lớn giấc mơ đều về bạn bè cấp 2, một vài bạn cấp 3 và đồng nghiệp hiện tại. Trong số đó có: Lam, Mai Anh, Quỳnh, Đạt Ba, Tài, Long, My, Sang, Thọ, Linh, Vân, Thắng, Hảo, Lệ, Trinh, Trang. Những giấc mơ rất kỳ lạ. Có lần mơ một người bạn hóa thành cá song không thể hóa lại thành người, lẫn vào trong đàn cá dưới cống. Có lần mơ về trốn chạy, chiến tranh. Phần lớn những giấc mơ đều có rất nhiều người. Không có một giấc mơ nào tốt đẹp, chúng đều kỳ lạ, huyễn hoặc thậm chí hoang dã. Khoảng cuối năm dần ít mê man hơn, vẫn mơ nhưng ít, không đáng ghi chép lại. Nếu đúng là những giấc mơ đang cố gắng dùng bản năng của con người để cảnh báo cho lý trí, vậy những giấc mơ này có ý nghĩa gì? Hay chúng chỉ là những tiếc nuối về một quá khứ đẹp đẽ?

*Giờ sao tan tác như hoa giữa đường - Truyện Kiều 1236*

Trong năm thường đi chạy trên hồ, lúc về hay nhặt hoa Sứ đối diện nhà Bát giác Hồ Gươm. Mùa đông hiếm hoa rơi hơn. Cuối năm được gần một hộp hoa tàn khô. Trong hộp có lẫn cả bằng lăng, hoa bỏng và lá phượng.

Đã cố gắng viết sao cho những suy nghĩ đầu năm mới không len vào những cảm xúc cũ.

2025

Chắc bắt đầu chuyển việc.
Cần học sâu về cơ thể người và cách nhìn đúng tỉ lệ.
Học tiếng Pháp chăm chỉ hơn.
Đọc nhiều hơn.
Đi một chỗ xa.
Học xong truyện Kiều. Đã 3 năm rồi…

Written on January 1, 2025